Bütün kurslar

Başlangıç: yapay zekâ nasıl çalışır, kurs 1

Yapay zekâ nedir? Neyi iyi yapar, nerede yanılır

Şimdi sen oyna

Yapay zekâyı alt edebilir misin?

3 seviye, yaklaşık 3 dakika. Girişe, yapay zekâya ya da başka bir uygulamaya gerek yok.

Tekir’de dene

Gerçek bir yapay zekâyla dene. Altın renkli yerleri kendine göre değiştir, “Tekir’de dene”ye bas: tarif kopyalanır, Tekir açılır, yapıştır ve gönder.

Bana en çok nerede yardım edersin?

Günlük hayatımda senin en çok işime yarayacağın 5 şeyi ve sana sorarken dikkatli olmam gereken 3 şeyi kısa maddelerle yaz. Her birine bir cümlelik örnek ekle. İlgi alanım: «İLGİ ALANIN, ör. yemek, futbol, kitap».

Kursun kısa özeti
  1. Adım 1

    Kısa bir tarih

    Yapay zekâ yeni bir fikir değil. Bugünkü sohbet botlarına uzun bir yoldan gelindi:

    • 1950: Matematikçi Alan Turing sorar: "Makineler düşünebilir mi?"
    • 1956: Bu yeni alana "yapay zekâ" adı verilir.
    • 1966: İlk sohbet botu ELIZA yazılır. Birkaç basit kuralla konuşur.
    • 1997: Deep Blue adlı bilgisayar, satrançta dünya şampiyonu Kasparov'u yener.
    • 2012: Makineler, çok sayıda örnekle eğitilerek fotoğrafları tanımada büyük bir sıçrama yapar.
    • 2016: AlphaGo, Go oyununda dünyanın en iyi oyuncularından birini yener.
    • 2017: Bugünkü sohbet botlarının dayandığı yöntem bulunur.
    • 2022: ChatGPT çıkar; yapay zekâ herkesin cebine girer.
  2. Adım 2

    Cevabı bulmaz, tahmin eder

    Sohbet botu çok büyük miktarda yazıyla eğitilir: kitaplar, makaleler, sayısız internet sayfası. Ona bir şey sorduğunda cevabı bir yerden bulup getirmez. Cümlenin en olası devamını kelime kelime tahmin ederek yazar.

    Özetlemek, çevirmek, e-posta yazmak: hepsi bu tahminden çıkar.

    • Bu yüzden çok akıcı yazar.
    • Ama akıcı olması, doğru olduğu anlamına gelmez.
  3. Adım 3

    Bilgisi bir tarihte durur

    Eğitimi bir gün biter. O günden sonraki gelişmeleri, yeni fiyatları, yeni kuralları kendiliğinden bilmez. Bazı araçlar internette arama yapabilir; yapmıyorsa güncel bir soruya eski bilgiyle ya da uydurarak cevap verebilir. Güncel bilgi istiyorsan kaynağı sen ver ya da arama yapabilen bir araç kullan.

  4. Adım 4

    Aynı anda sınırlı şey görür

    Bir konuşmada aynı anda görebildiği yazının bir sınırı vardır. Çok uzun bir sohbette en baştaki bilgiyi gözden kaçırabilir. Ürün adı, fiyat, kural gibi önemli bilgiyi gerektiğinde yeniden yaz ya da yeni bir sohbet aç.

  5. Adım 5

    Doğruyu değil, olası olanı söyler

    Bilmediği bir şeyi sorduğunda çoğu zaman "bilmiyorum" demez. Kendinden emin bir dille, doğru gibi duran bir cevap kurar. Buna uydurma denir. İsim, rakam, tarih, kaynak ve kanun maddesi en sık uydurulan şeylerdir. Uydurmayı yakalamayı "Uydurmayı yakala" kursunda ayrıntılı öğreneceksin.

  6. Adım 6

    Gücü engebelidir

    Yapay zekâ bazı işlerde çok iyidir, bazılarında beklenmedik yerde yanılır. Aradaki sınır gözle görünmez. Danışmanlarla yapılan büyük bir deneyde yapay zekâ, uygun işlerde çalışanları hızlandırdı ve işlerini iyileştirdi. Uygun olmayan bir işte ise doğru sonuca ulaşanlar azaldı; üstelik yanlış cevaplar da ikna edici yazılmıştı.

    • İyi olduğu işler: taslak yazmak, özetlemek, fikir bulmak, metni düzenlemek, çeviri.
    • Dikkat isteyen işler: kesin rakam ve hesap, güncel bilgi, kaynak göstermek, hukuk ve sağlık.
  7. Adım 7

    Direksiyonda sen varsın

    Yapay zekâyı hızlı bir yardımcı gibi düşün: ilk taslağı çıkarır, sana zaman kazandırır. Ne istediğini anlatmak, sonucu kontrol etmek ve son kararı vermek senin işin. Yayınladığın, gönderdiğin her şeyin sorumluluğu sende.

Farkı gör

Zayıf tarif

Bayram tatili ne zaman?

Sonuç

Kendinden emin bir tarih gelir. Ama hangi yıl, hangi bayram belli değil; tarih eski ya da uydurma olabilir ve bunu cevaptan anlayamazsın.

Güçlü tarif

Bu yılki Kurban Bayramı tatili hangi günler? Bilgin hangi tarihe dayanıyor yaz. Emin olmadığın yeri belirt ve resmî olarak nereden kontrol edebileceğimi söyle.

Sonuç

Cevap, bilginin tarihini ve emin olmadığı kısmı söyler, seni resmî kaynağa yönlendirir. Tarihi oradan doğrulayıp gönül rahatlığıyla plan yaparsın.

Püf noktaları ve sık hatalar

Püf noktaları

  • Yapay zekâya hızlı bir stajyer gibi davran: çok şey bilir, çabuk çalışır, ama işini sen kontrol edersin.
  • Uzun sohbette önemli bilgiyi yeniden yaz ya da yeni bir sohbet aç.
  • Güncel bir konu soruyorsan kaynağı sen ver ya da arama yapabilen bir araç kullan.

Sık yapılan hatalar

  • Cevabı internetten bulduğunu sanmak.
  • Akıcı yazıyı doğru bilgi sanmak.
  • Rakam ve tarihi kontrol etmeden kullanmak.
  • Kişisel ya da gizli bilgiyi düşünmeden paylaşmak.